MM BOEKEN LEESCLUBWIJZER
LISA UNGER
|
|
|
Lisa Unger (1970) woont met haar man en dochtertje in Florida, de Verenigde Staten. Van haar hand verschenen eveneens Halve waarheden, Black-out, Breekbaar en Voor jou wil ik sterven. Inhoud Mooie leugens staat bol van de spanning. Het is een adembenemende tocht waarbij elke keuze die Ridley maakt een wervelwind van onvoorstelbare gevolgen veroorzaakt. Dit debuut van Lisa Unger is een literaire thriller pur sang, met een van de meest verfrissende heldinnen sinds jaren.
‘In Amerika krijgen we soms flyers in de bus met reclame op de ene, en foto’s van vermiste personen aan de andere kant’, vertelt Lisa Unger. ‘Ik ontving er een met een foto van een jong meisje – een foto waarop ze laten zien hoe ze nu, tien jaar later, eruit moet zien. Iets in die flyer raakte me, het idee dat dit kind tien jaar geleden was verdwenen en nooit teruggevonden. Hoe gebeurt zoiets? Hoe moet het zijn, om nooit te weten wat er met je kind is gebeurd? In die tijd overwogen mijn echtgenoot en ik ook kinderen te nemen en dacht ik hard over mezelf na, over wat het betekent een goede ouder te zijn. En toen dacht ik: wat als ik zo’n flyer ontving en mezelf herkende?’ Uit dit idee ontstond Mooie leugens, de eerste thriller van de jonge Amerikaanse schrijfster Lisa Unger (1970). Hoofdpersoon Ridley Jones, een jonge freelance journaliste in New York, plukt intuïtief een kind van straat vlak voor een aanstormende auto. Daags daarna is ze in alle plaatselijke media de held van de dag. Iemand herkent haar foto – en aan het eind van de week ontvangt ze een pakje met een oude, vergeelde polaroid van een moeder met meisje, een telefoonnummer en een vraag: ‘Ben jij mijn dochter?’ Nadat Ridley’s ouders haar verzekerd hebben dat zij hun dochter is, krijgt ze een nieuwe brief. Met één zin: ‘Ze hebben gelogen.’ Vrijwel direct ontspint Mooie leugens zich tot een bijzonder spannend verhaal. Wie is de vrouw op de foto? Wie zijn Ridley’s echte ouders? Wat heeft haar inmiddels overleden oom Max in gang gezet toen hij een stichting opzette ter bescherming van mishandelde kinderen en vrouwen? Wat heeft haar nieuwe bovenbuurman Jake ermee te maken? Het zijn vragen die dwingen in één ruk door te lezen tot de laatste bladzijde. Het gold voor de recensenten in eigen land, die uitmuntend oordeelden over deze thriller. Het gold voor de vele buitenlandse uitgevers die de vertaalrechten aankochten. En het zal ongetwijfeld gelden voor Ungers Nederlandse lezers. Hoe ontwikkelde het verhaal zich na het eerste idee? Werkte je eerst het hele plot uit? ‘Nee. Ik weet dat veel schrijvers succesvol met een schema werken. Ik kan niet tegen het idee dat ik al weet wat er gaat gebeuren. Elke dag kunnen de verrassendste dingen gebeuren, dat is de magie van het schrijven. Als ik niet zo zou werken, zou dat het leven uit het schrijfproces halen. Eigenlijk schrijf ik zoals ik lees: ik wil weten wat er met de personages gaat gebeuren.’ Wist je onmiddellijk dat je met dit idee goud in handen had? ‘Ik wist dat het verhaal bijzonder is en dat Ridley bijzonder is. Maar ik had geen idee van de weerklank bij lezers. Een goed boek schrijven garandeert niet altijd dat iemand oppikt wat je hebt geschreven en dat het boek een succes wordt. Ook dat is magie.’ In ieder geval vond Mooie leugens weerklank. ‘Het is een New York Times bestseller in Amerika. De recensies zijn goed en op dit moment zijn de vertaalrechten verkocht aan twintig landen. Just thrilling.’ Hoe komt dat, denk je? ‘Ik denk dat veel mensen zich kunnen verplaatsen in Ridley’s strijd. Los van de intrige probeert Ridley te achterhalen wie zij is, waar ze vandaan komt, welke plaats ze inneemt in haar familie. Ze wil ontdekken wat het is dat ons bindt aan andere mensen in ons leven, waarom we niet zomaar kunnen weglopen uit een verstoorde familie. De meeste van ons zijn wie ze zijn door hun ervaringen in hun kindertijd, door onze relatie met ouders en verwanten. Soms is dat oké, soms niet. Hebben we allemaal niet een keer gekeken naar onze familie en gedacht: “Ik kan toch niet gerelateerd zijn aan deze mensen?” Of is dat een Amerikaanse afwijking? Ik betwijfel het.’ Tot voor kort werkte je bij een uitgeverij. Waarom wilde je schrijver worden? ‘Inderdaad. Ik was pr-medewerkster. Ik organiseerde auteurstournees, interviews, optredens in boekhandels, feestjes, et cetera. Een geweldige baan, maar ik had altijd schrijver willen worden. Ik ging voor een uitgeverij werken omdat ik dacht dat dat me dichter bij mijn droom zou brengen. Maar terwijl ik de carrièreladder beklom, bracht het me er juist verder en verder van af. Pas toen ik serieus besloot iedere dag naast mijn werk te gaan schrijven, voltooide ik na een jaar mijn eerste boek.’ Wat trok je zo aan in schrijven? Had je het idee dat je het beter kon dan de schrijvers wiens je werk je hielp verkopen? ‘Ik ben mijn hele leven een schrijver geweest. Het was vooral een kwestie van een manier vinden om het waar te maken. Ik ben opgevoed door tamelijk conservatieve mensen die niet echt geloofden dat iemand met schrijven zichzelf in leven kon houden. Daarom leek werken in de uitgeverij een mogelijkheid. Misschien had ik het nodig om te zien hoeveel mensen hun dromen konden waarmaken, om te geloven dat ik het ook kon. Ik had nooit het gevoel dat ik “beter” kon dan zij, alleen de omgang met schrijvers maakte van schrijven voor mij een realistisch doel.’ Mooie leugens wordt gepresenteerd als je debuut, maar van je eigen website begrijp ik dat je eerder werk publiceerde. ‘Dit is het eerste boek dat ik heb geschreven onder mijn getrouwde naam. Ik heb eerder een serie over true crime schrijfster Lydia Strong gepubliceerd onder mijn meisjesnaam Lisa Miscione. Die boeken zijn heel anders dan Mooie leugens. Ik begon mijn eerste roman toen ik negentien was, en voltooide deze op mijn 29e. Ik werkte er aan met grote tussenpozen. Uiteindelijk werd deze roman, Angel Fire, mijn debuut. Met Mooie leugens kom ik een niveau hoger.’ ‘Schrijvers zijn waarnemers,’ zegt Ridley in Mooie leugens. ‘We verliezen onszelf in het kijken en vervolgens in het vertellen over de wereld die we hebben gevonden’. Is dat schrijven voor jou? ‘Absoluut. Een schrijver staat altijd buiten zijn ervaring. Een schrijver is altijd aan het kijken, observeren, vertellen, proberen te begrijpen. Dit is niet noodzakelijk een bewust proces. Het is gewoon de manier waarop de geest van een schrijver werkt. Het op papier zetten van woorden is, zo bekeken, het allerlaatste deel van het schrijfproces.’ Maar voor het schrijven van een thriller moet je toch juist je fantasie gebruiken? ‘Jawel, maar je verbeelding wordt gevoed door observaties. Alleen als lezers geloven in het scenario dat je hebt geschapen, als ze het kunnen zien, voelen, ruiken, zijn ze “gedoemd” om te volgen. Ze moeten geloven in een zekere “waarheid” in wat je schrijft.’ Dat geldt zeker voor Mooie leugens. Dat is een erg geloofwaardig boek. Koos je voor het thema kindermishandeling omdat je zelf een kind kreeg? ‘Het boek was geschreven voor onze dochter werd geboren. Maar dat mijn echtgenoot en ik kinderen wilden, had zeker invloed. Ik neem aan dat het de ergste nachtmerrie is van iedere ouder dat iemand je kind kwaad doet of dat het wordt vermist. Ik heb een levendige fantasie, dus ik kan de vreselijkste scenario’s verzinnen.’ De stichting van Ridley’s oom heeft een geheim project opgezet om mishandelde kinderen te ontvoeren en onder te brengen bij warme gezinnen. Bestaat dat echt in Amerika? ‘Het project is volkomen verzonnen. Zou het kunnen bestaan? Mogelijk. Maar dan weet ik er niets van. Wel weet ik dat over de hele wereld kinderen worden ontvoerd en verkocht als prostitué. Dat is een georganiseerde en winstgevende operatie. Zelfs al gebeurt het in mijn boek in het belang van het kind, in wezen is het niet zo anders: in beide gevallen behandel je het kind als handelswaar. Dat is een vreselijke misdaad.’ Zou je, als bij-effect van het boek, een rol willen spelen in de discussie over kindermishandeling? Of wil je met Mooie leugens lezers alleen een paar uur vermaken? ‘Interessante vraag. Als een thrillerschrijver is het mijn werk om mensen te vermaken, hen enige tijd de meer wereldse aspecten van hun leven doen vergeten. Tegelijkertijd denk ik niet dat mensen noodzakelijkerwijs lezen uit escapisme. Ze lezen om het leven te begrijpen. Robert McGee zei dat een goed verhaal een verhaal is waarvan de lezer zegt: “Zo is het leven”. Als schrijver, vooral als misdaadschrijver, loop ik op het evenwichtskoord tussen het echte en het bedachte. Ik raak aan de zeer echte, zeer donkere kant van het leven. Ik blijf binnen de grenzen van het mogelijke en probeer zo een scenario te scheppen dat pakt en vermaakt – en een beetje verlicht, ook.’ Ben je toevallig actief in een comité tegen kindermishandeling of iets dergelijks? ‘Ik neig er naar algemene liefdadigheidsinstellingen te steunen als Amnesty International of de Natural Resources Defense Council, omdat er zo veel ellende is in de wereld. Ik voel me altijd schuldig als ik me richt op één zaak. Amnesty richt zich op allerlei soorten mishandeling wereldwijd en de NRDC vecht voor bescherming van het milieu.’ Aan de manier waarop je over je hoofdpersoon schrijft, krijg ik het gevoel dat je erg op Ridley bent gesteld. Terecht? ‘Zeker. Ik heb me erg dichtbij Ridley gevoeld vanaf het moment dat ik haar stem hoorde. Ridley leek me iemand te zijn met wie ik koffie zou kunnen drinken, eerder dan een personage dat ik heb bedacht. Misschien schrijf ik daarom vergevingsgezind over haar fouten, zoals we de fouten van onze familieleden en vrienden vergeven.’ Ridley praat ook tegen de lezer. Daardoor komt ze erg dichtbij. ‘Ze praat tegen de lezer zoals ze aan mij het verhaal vertelde. Als lezers het gevoel hebben dat Ridley vlak naast hen staat moet dat in het verhaal zitten. Maar hoe? Alleen de lezer kan die nabijheid scheppen, ik niet. Dat de lezer een heel eigen element in het verhaal brengt waarover je als schrijver geen controle hebt behoort ook tot de magie van fictie schrijven.’ Dezelfde genegenheid proeft de lezer die jij hebt voor New York – ook al schrijf je vooral over kleine, dure appartementen en donkere buurten die toeristen overslaan. ‘Ik ben al mijn hele leven in een liefdesaffaire verwikkeld met New York. Ik heb er dertien jaar gewoond. In die tijd heb ik bijna iedere buurt gehad. Ook in het appartement van Ridley van heb ik gewoond. Het rook er de hele dag naar gebak en pizza. De vloer zakte door, geregeld rolde het bed naar het midden van de kamer terwijl ik sliep. Toen ik naar Florida vertrok had de stad me helemaal opgebrand, alsof het me alles had gekost om daar te kunnen wonen. Al mijn energie, al mijn geld. Ik was klaar. Pas na jaren kwam de liefde terug. Als ik nu over de stad schrijf, kan ik hem voelen, ruiken, voel ik het beton onder mijn voeten.’ Volgens je website schrijf je nu een vervolg. Waarom? Krijgt Ridley in dat boek antwoord op de vragen die Mooie leugens nog open liet. ‘Het vervolg, Sliver of Truth getiteld, staat gepland voor publicatie in Amerika begin 2007. Ik heb het net voltooid. Toen ik Mooie leugens af had dacht ik dat het boek over Ridley sloot. Ik realiseerde me dat er veel meer te zeggen was over haar en over haar oom Max. Alles wat ik over het vervolg wil zeggen is dat het is gevormd in het eerste deel. Wie Mooie leugens zorgvuldig leest zal ontdekken dat er nog een of twee mooie leugens niet zijn ontmaskerd.’ Waarom heb je eigenlijk zo veel vragen open gelaten? Niet de belangrijkste vraag, maar toch. Losse eindjes zijn niet gebruikelijk in Amerikaanse thrillers. ‘Dingen worden niet altijd netjes afgeleverd in een pakje met een strik eromheen. De bad guys komen ermee weg. Relaties gaan kapot en worden niet hersteld. Een van de grootste uitdagingen in het leven is om door te gaan ook als dingen niet perfect zijn, de dingen te accepteren die we niet kunnen veranderen en toch geluk te vinden. Dat is een belangrijk thema van Mooie leugens. En als we in het leven geen mooie eindes krijgen, vind ik ze ook in romans niet noodzakelijk. Ik geloof dat Amerikanen van een happy end houden en dat ook verwachten. Maar het voelde niet goed als ik mijn boek een gelukkig einde had gegeven.’ Je hebt ook een band met Nederland. Hoe zit dat? ‘Mijn vader werkte voor Exxon. Daarom woonde ik in Amsterdam tussen mijn derde en zesde jaar. Ik herinner me er weinig van. Ik weet dat ik vloeiend Nederlands sprak, voornamelijk door naar de Nederlandse televisie te kijken. Ik herinner me wel: fruitwagens, straten met keien, Nederlandse tekenfilms. Toen mijn grootouders op bezoek kwamen, namen mijn ouders hen in de auto mee over de Wallen. Ik zat in de auto. Heel lang had ik een bizarre herinnering aan zeer opgemaakte, vamp-achtige vrouwen die aandacht trokken voor de ramen. Ik had geen idee wat zij deden, tot ik het mijn moeder vroeg.’ Zou Nederland een goede locatie voor een thriller zijn? ‘Zonder twijfel. Elke mooie, historisch rijke plaats kan een uitstekende achtergrond voor een thriller zijn. Misschien kom ik een tijd naar Nederland om te zien wat mogelijk is. Die herinnering aan het Red Light District zal dan ook een plaats moeten krijgen.’ zie ook: www.mooieleugens.nl
In
de pers ‘Mooi boek (...) Lisa Unger heeft de juiste verhouding gevonden tussen spanning, filosofische overwegingen en een vleugje romantiek’ Crimezone.nl ‘Niets en niemand is wat het lijkt in dit beklemmende en razend spannende thrillerdebuut.’ Esta ‘Deze thriller zit knap in elkaar, is verrassend en tergend spannend’ Viva ‘Gruwelijk spannend en een topkandidaat voor een goede verfilming’ Starstyle ‘De levensechte manier waarop Unger New York als decor gebruikt, draagt zeker bij aan de charme van het verhaal’ De Telegraaf ‘Mooie leugens is een meeslepende en beklemmende thriller, die je doet nadenken over je eigen leven. Lezen!’ Yes ‘Intrigerend en knap gedaan (...) Met een adembenemende vaart neemt Unger je mee op een tocht vol spanning, bedrog en intriges’ Publishers Weekly ‘Spannend, gevoelig, sexy, subtiel... Ik heb in tijden niet zo’n nagelbijtend spannend boek gelezen. Warm aanbevolen’ Lee Child, auteur van Voltreffer Leesclubvragen en discussieonderwerpen
|
|
